Homofobia i transfobia – jak reagować w codziennym życiu. NIE MILICZ!

„To tylko żart.”
„Nie przesadzaj.”
„Przecież nikogo nie obrażam.”

Tak często zaczynają się sytuacje, które dla jednej osoby są niewinnym komentarzem, a dla drugiej stają się kolejnym doświadczeniem odrzucenia. Homofobia i transfobia nie zawsze mają formę otwartej agresji. Czasem są obecne w żartach, komentarzach, memach, szkolnych przezwiskach czy rozmowach przy rodzinnym stole.

Właśnie dlatego tak ważne jest reagowanie. Nie musisz być ekspertem od tematyki LGBT. Wystarczy, że potrafisz rozpoznać krzywdę i powiedzieć: „To nie jest w porządku”.

Mowa nienawiści – nie zawsze wygląda tak samo

Wiele osób wyobraża sobie, że nienawiść wobec osób LGBT oznacza wyłącznie otwartą agresję. Tymczasem często zaczyna się znacznie subtelniej. Ktoś wyśmiewa chłopca, który „zachowuje się zbyt dziewczęco”. Ktoś komentuje wygląd osoby transpłciowej. Ktoś używa słowa „pedał” jako obelgi.

Takie zachowania dotykają osób LGBT, ale także osób nieheteronormatywnych, które dopiero szukają swojej drogi lub zastanawiają się nad swoją orientacją psychoseksualną. Dla wielu młodych ludzi to sygnał, że bezpieczniej jest milczeć niż mówić o swojej orientacji lub swojej tożsamości.

Przemoc wobec osób LGBT nie zawsze zostawia siniaki. Czasem zostawia wstyd, lęk i przekonanie, że z człowiekiem jest coś nie tak.

Przemoc wobec osób LGBT – jak ją rozpoznać?

Przemoc wobec osób LGBT może przybierać wiele form. To nie tylko ataki fizyczne. To także wyśmiewanie, wykluczanie z grupy, obraźliwe komentarze czy celowe używanie niewłaściwych określeń wobec osób transpłciowych.

Osoby LGBT przemoc mogą doświadczać w szkole, pracy, rodzinie i internecie. Zdarza się również przemoc motywowana orientacją seksualną lub zachowania motywowane orientacją seksualną i tożsamością płciową. W takich sytuacjach szczególnie ważna staje się ochrona praw człowieka oraz znajomość tego, jakie prawa osób LGBTQIAP przysługują każdemu obywatelowi.

Jeżeli widzisz przemoc wobec osób LGBT, reaguj. Milczenie często jest odbierane jako przyzwolenie.

Jak reagować na homofobię i transfobię?

Nie zawsze trzeba wdawać się w długie dyskusje. Czasem wystarczy jedno zdanie.

• „To nie jest śmieszne.”
• „Nie zgadzam się na takie określenia.”
• „Nie chcę uczestniczyć w takiej rozmowie.”
• „Szanujmy innych ludzi.”

Kiedy reaguję na homofobiczny żart, nie robię tego wyłącznie dla osoby obecnej przy rozmowie. Reaguję również dla tych, którzy słuchają w milczeniu. Reaguję, bo wiem, że w grupie mogą być osoby LGBT, osoby biseksualne, osoby transpłciowe lub osoby niebinarne, które właśnie sprawdzają, czy są bezpieczne.

Jeżeli reaguję spokojnie, ale stanowczo, pokazuję, że prawa człowieka nie są tematem do żartów.

Osoby transpłciowe i osoby niebinarne – dlaczego potrzebują wsparcia?

Osoby transpłciowe często spotykają się z niezrozumieniem dotyczącym tego, czym jest tożsamość płciowa. Wiele krzywdzących komentarzy wynika z niewiedzy, ale skutki bywają bardzo realne.

Podobnie osoby niebinarne i osoby niebinarne mogą doświadczać wykluczenia, gdy ich doświadczenia są bagatelizowane lub wyśmiewane. Dla części osób ujawnienie swojej tożsamości wiąże się z ogromnym stresem i obawą przed reakcją otoczenia.

Dlatego objaśnianie osobom LGBT, że „przesadzają”, zwykle nie pomaga. Znacznie ważniejsze jest słuchanie. Słucham osób LGBT, gdy opowiadają o swoich doświadczeniach. Słucham osób LGBT, zanim ocenię. Słucham osób LGBT, bo odczucia osób LGBT są częścią ich rzeczywistości, nawet jeśli różnią się od moich doświadczeń.

Nastolatki LGBT – jak rozmawiać o bezpieczeństwie?

Polska nastolatków LGBT nie zawsze jest miejscem wolnym od uprzedzeń. Rówieśnicy LGBT mogą doświadczać odrzucenia, wykluczenia lub przemocy słownej. Dlatego rodzice i nauczyciele powinni rozmawiać z dziećmi nie tylko o akceptacji, ale również o bezpieczeństwie.

Jeżeli dziecko doświadcza homofobii lub transfobii:

• potraktuj jego słowa poważnie,
• nie bagatelizuj sytuacji,
• pomóż zgłosić przemoc,
• dokumentuj incydenty,
• wspólnie szukaj wsparcia.

Problemy nie dotyczą wyłącznie jednej grupy osób. Dotyczy osób LGBT, osób homoseksualnych, osób niebinarnych i wszystkich młodych ludzi, którzy próbują zrozumieć swoją orientację seksualną lub swoją tożsamość.

Wspieram osoby LGBT – od czego zacząć?

Wiele osób pyta, jak wesprzeć osoby LGBT w codziennym życiu. Nie trzeba organizować wielkich akcji społecznych. Można zacząć od prostych działań.

Wspieram osoby LGBT, gdy reaguję na przemoc. Wspieram osoby LGBT, gdy nie śmieję się z obraźliwych żartów. Wspieram osoby LGBT, gdy słucham ich doświadczeń. Wspieram osoby, które spotykają się z wykluczeniem.

Możemy również pomagać osobom LGBT poprzez edukację, rozmowę i budowanie bezpiecznych przestrzeni. Rodziny osób LGBT często podkreślają, że największe znaczenie ma poczucie akceptacji w domu.

Bycie osobą LGBT nie powinno oznaczać konieczności ciągłej obrony własnej godności. Osoby LGBT kochają, pracują, uczą się i tworzą relacje tak samo jak inni ludzie. Związki osób LGBT nie są mniej wartościowe od innych relacji tylko dlatego, że dotyczą mniejszości seksualnych.

Wsparcie psychologiczne i darmowa pomoc psychologiczna

Jeżeli ktoś doświadcza przemocy lub odrzucenia, warto sięgnąć po wsparcie psychologiczne. Coraz więcej organizacji osób LGBT oferuje bezpłatne konsultacje psychologiczne, grupy wsparcia i pomoc kryzysową.

Bezpłatne konsultacje psychologiczne można znaleźć między innymi w organizacjach takich jak Lambda Warszawa, Fundacja Trans-Fuzja, Grupa Stonewall, Stowarzyszenie Tęczówka czy Kultura Równości. W wielu sytuacjach wsparcia udziela także Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę oraz Gdańskie Centrum Równego Traktowania.

Takie miejsca pomagają osobom LGBT, ich rodzinom i bliskim. Udzielać osobom LGBT wsparcia mogą również psychologowie, pedagodzy i nauczyciele.

Prawa człowieka dotyczą każdego

Prawa człowieka nie są przywilejem przyznawanym wybranym grupom. Ochrona praw człowieka obejmuje wszystkich ludzi, niezależnie od tego, jaka jest ich orientacja seksualna, tożsamość płciowa czy tożsamość grupowa osób LGBT.

O ochronę praw człowieka zabiegają między innymi ILGA Europe, Rada Praw Człowieka ONZ oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka. W Polsce działania przeciw homofobii prowadzi Kampania Przeciwko Homofobii, znana również jako Kampania Przeciw Homofobii.

Mówiąc o prawach osób LGBTQIAP, nie mówimy o specjalnych przywilejach. Mówimy o bezpieczeństwie, szacunku i możliwości życia bez przemocy. To właśnie prawa osób powinny chronić człowieka przed wykluczeniem i nienawiścią.

Dlaczego widoczność ma znaczenie?

Dla wielu osób LGBT ogromne znaczenie ma poczucie, że nie są same. Widoczność osób LGBT sprawia, że młodzi ludzie łatwiej znajdują wsparcie, a społeczność osób LGBT może budować poczucie bezpieczeństwa i przynależności. Warto pamiętać, że osoby LGBT stanowią część każdego środowiska – są w szkołach, miejscach pracy, grupach znajomych i rodzinach. To właśnie osoby LGBT żyjące obok nas pokazują, że temat osób LGBT nie jest abstrakcyjną debatą, lecz dotyczy realnych ludzi i ich codziennych doświadczeń.

Gdy próbujemy zrozumieć społeczność osób LGBT, łatwiej dostrzec, że tworzą osoby LGBT bardzo różniące się między sobą. Są wśród nich osoby homoseksualne, osoby biseksualne, osoby transpłciowe, osoby niebinarne, wierzące osoby LGBT, osoby dorosłe i nastolatki LGBT. Łączy ich nie jedna wspólna historia, ale fakt, że sytuacja społeczna osób LGBT nadal bywa trudna. Właśnie dlatego tak ważne pozostają działania przeciw homofobii, ochrona praw człowieka i budowanie świata, w którym człowiek osób LGBT nie musi ukrywać swojej orientacji ani swojej tożsamości.

Nie milcz

Homofobia i transfobia nie znikają same. Zmiana zaczyna się wtedy, gdy ktoś reaguje.

Gdy słyszysz obraźliwy komentarz – reaguj.
Gdy widzisz przemoc wobec osób LGBT – reaguj.
Gdy ktoś doświadcza wykluczenia – reaguj.

Nie musisz znać wszystkich pojęć ani rozumieć każdego doświadczenia. Wystarczy, że pamiętasz o jednej rzeczy: za każdą etykietą stoi człowiek. A prawa człowieka, ochrona praw człowieka i szacunek dotyczą każdego z nas.