· · · ·

Czy dziecko naprawdę musi mieć zajęty każdy dzień po szkole?

Dodatkowe kursy, zajęcia językowe, prace domowe, gimnastyka, basen… czyli o tym czego potrzebują dzieci poza szkołą.

Chcemy dla dzieci dobrze. Angielski przyda się w przyszłości, sport to zdrowie, muzyka rozwija, a zajęcia kreatywne mogą pomóc odkryć talent. Każda z tych rzeczy osobno ma sens.

Problem pojawia się wtedy, gdy z wielu dobrych rzeczy powstaje tydzień, w którym nie zostało już miejsca na zwyczajne popołudnie.

Dziecko wraca ze szkoły, je obiad i za chwilę trzeba wychodzić. Po treningu czekają prace domowe, nauka, kolacja i sen. Następnego dnia podobnie. W takim planie łatwo przeoczyć coś, czego nie znajdziemy w ofercie żadnego klubu ani szkoły językowej: czas wolny.

Bez celu, prowadzącego i konkretnego efektu. Czas na zabawę, nudę, rozmowę, odpoczynek albo wymyślenie czegoś własnego.

Może się wydawać, że wtedy dziecko się nie rozwija. Tymczasem dla prawidłowego rozwoju dziecko potrzebuje również czasu, kiedy nikt akurat go nie rozwija.

Wybór zajęć dodatkowych, czyli jakie zajęcia dodatkowe dla dzieci? Czy więcej oznacza lepiej?

Zajęcia dodatkowe dla dzieci mogą być świetną przestrzenią rozwoju. Zajęcia rozwijające pasje pozwalają odkrywać zainteresowania, zajęcia rozwijające umiejętności sportowe i ruchowe wspierają sprawność, a zajęcia rozwijające umiejętności językowe ułatwiają komunikację i poznawanie świata. Mamy też coraz bardziej popularne zajęcia rozwijające umiejętności interpersonalne, emocjonalne i społeczne.

Możliwości jest dziś naprawdę mnóstwo. Są zajęcia artystyczne, zajęcia edukacyjne, zajęcia kreatywne, robotyka, taniec, programowanie, zajęcia sportowe dla dzieci, Uniwersytet Dzieci czy nowoczesna świetlica. Można znaleźć także zajęcia rozwijające umiejętności artystyczne, muzyczne, teatralne, techniczne, matematyczne, logiczne, przyrodnicze i manualne i wiele więcej!

Dużo tego? Samo czytanie o tym może wydawać się męczące.

Oczywiście, na zajęciach pozaszkolnych dzieci mogą więc zdobywać naprawdę wiele wartościowych doświadczeń. Problem nie polega na tym, że proponujemy dzieciom zajęcia dodatkowe. Problem pojawia się wtedy, gdy dodatkowymi aktywnościami dziecka wypełniamy niemal każdy fragment tygodnia.

Bo rozwój dziecka nie jest sumą zajęć wpisanych do kalendarza.

Dziecko potrzebuje dodatkowych zajęć wtedy, kiedy rzeczywiście coś z nich czerpie, ale także, o czym zdarza się nam zapominać, potrzebuje jednak również odpoczynku, swobodnej zabawy i czasu z bliskimi.

Czas wolny dziecka też rozwija

Dorosłym zdarza się traktować wolnego czasu jak pustą przestrzeń, którą można sensownie zagospodarować. Tymczasem dziecko uczy się również wtedy, kiedy nikt nie przygotował dla niego programu.

Budowanie bazy z koców może działać jak naturalne zajęcia rozwijające wyobraźnię, zajęcia rozwijające umiejętności kreatywne, twórcze i projektowe. Wspólne gotowanie uruchamia te same obszary co specjalne zajęcia rozwijające umiejętności kulinarne, matematyczne i manualne. Dziecko, które konstruuje coś z kartonów, eksperymentuje, planuje i szuka rozwiązań, ćwiczy umiejętności badawcze, eksperymentalne, analityczne i logiczne.

Jeszcze więcej dzieje się podczas swobodnej zabawy z rówieśnikami. Dzieci ustalają zasady, dzielą role, spierają się i godzą. To naturalne zajęcia rozwijające umiejętności społeczne, interpersonalne, komunikacyjne, współpracy, negocjacji, słuchania, empatii i asertywności.

Dzieci nie wiedzą oczywiście, że właśnie rozwijają kompetencje społeczne. One po prostu próbują ustalić, kto będzie smokiem. I może właśnie w tym tkwi wartość. Nie każda ważna umiejętność potrzebuje instruktora i specjalnego miejsca w kalendarzu.

Co dziecko zapamięta z tego wszystkiego? A gdyby taki plan miał dorosły?

Wyobraźmy sobie, że kończymy osiem godzin pracy. Zamiast wrócić do domu, jedziemy na angielski. Następnego dnia po pracy trening, później dodatkowy kurs, a w czwartek warsztaty rozwijające kompetencje. Po powrocie oczywiście zostają jeszcze obowiązki domowe.

Po kilku takich tygodniach prawdopodobnie nie marzylibyśmy o kolejnej okazji do rozwoju, ale o wieczorze, podczas którego nikt niczego od nas nie chce.

Dziecko może doświadczać czegoś podobnego.

Szkoła wymaga koncentracji, wykonywania poleceń, zapamiętywania, kontrolowania zachowania i funkcjonowania wśród innych ludzi. Potem dziecko wraca, wykonuje zadania domowe i… jedzie na dodatkowe zajęcia. Jeśli tak wygląda większość tygodnia, brak czasu na regenerację może stać się realnym problemem.

Dzieci potrzebują mieć czas, którego nie zaplanowali za nie dorośli. Dla jednego będzie to zabawa na podwórku, dla innego rysowanie, rozmowa z koleżanką albo zwyczajne leżenie na kanapie.

Odpoczynek nie jest nagrodą za wykonanie wszystkich obowiązków. Jest potrzebny po to, żeby mieć zasoby na kolejne.

Wybuchy złości, krzyk, płacz… Diagnoza? „Dziecko zmęczone”

Przeciążone zajęciami dziecko rzadko powie: „mam za dużo obowiązków i za mało czasu na regenerację”. Znacznie częściej pokaże to zachowaniem.

Dziecko wraca do domu i wpada w złość, bo kanapka została przekrojona nie tak, jak chciało. Zaczyna płakać, bo nie może znaleźć bluzy. Krzyczy, kiedy słyszy, że za pół godziny trzeba wychodzić na kolejne zajęcia.

Łatwo wtedy zatrzymać się na ostatnich pięciu minutach i zobaczyć wyłącznie trudne zachowanie. Warto jednak czasem przeanalizować cały dzień.

Jak dziecko spało? Ile godzin spędziło w szkole? Czy było głodne? Czy wydarzyło się coś z rówieśnikami? Ile czasu zajęło odrabianie pracy domowej? Czy po szkole miało choć chwilę wolnego czasu? A może za moment zaczynają się kolejne aktywności pozalekcyjne?

Rodzice dzieci często szukają jednej przyczyny wybuchu, podczas gdy znaczenie może mieć suma drobnych obciążeń. Hałas, pośpiech, głód, zmęczenie, prace domowe, kontakty społeczne i dodatkowe zajęcia mogą stopniowo zwiększać napięcie.

Przebodźcowanie nie zawsze kończy się spokojnym komunikatem: „potrzebuję odpoczynku”. Czasem kończy się krzykiem o źle podany kubek.

Nie oznacza to, że każdy wybuch złości wynika z nadmiaru zajęć ani że trudne zachowania należy usprawiedliwiać zmęczeniem. Zachowanie może być jednak informacją. Warto pomóc dziecku rozpoznawać moment, kiedy napięcia robi się za dużo.

Nadmiar zajęć dodatkowych. Kiedy dziecko ma za dużo?

Nie istnieje jedna właściwa liczba zajęć pozaszkolnych dzieci. Duże znaczenie ma temperament dziecka, wiek, ilość snu, dojazdy, czas spędzany w szkole i to, ile wysiłku kosztuje samo funkcjonowanie w klasie.

Dlatego zamiast pytać wyłącznie, czy dziecko potrzebuje dodatkowych zajęć, warto obserwować, jak z nimi funkcjonuje.

Czy rano wstaje wypoczęte? Czy ma czas na swobodną zabawę? Czy coraz częściej protestuje przed wyjściem? Czy pojawia się drażliwość? Czy dziecko naprawdę chce uczestniczyć we wszystkich aktywnościach? Czy w tygodniu ma chociaż jedno spokojne popołudnie?

Przeciążone zajęciami dziecko może gorzej spać, mieć trudności z koncentracją, częściej wybuchać albo skarżyć się na bóle brzucha czy głowy. Dziecko zmęczone nie zawsze potrafi jeszcze połączyć swoje samopoczucie z napiętym planem dnia.

Czasem dziecko potrzebuje dodatkowych zajęć, bo znalazło prawdziwą pasję. Innym razem potrzebuje z czegoś zrezygnować.

Co robić, gdy dziecko naprawdę chce zajęć dodatkowych?

Wybór zajęć dodatkowych dobrze podejmować wspólnie. Jeśli dziecko chce zajęć dodatkowych z angielskiego, tańca, piłki czy gry na instrumencie, warto dać mu możliwość spróbowania.

Dziecięce „chcę” nie zawsze oznacza jednak świadomość wszystkich konsekwencji.

Ośmiolatek może naprawdę chcieć jeździć konno, ale nie myśli jeszcze o dwóch treningach tygodniowo, dojazdach i późnych powrotach. Dziecko czasem próbuje nowej aktywności i odkrywa, że wyobrażało ją sobie inaczej.

Nie oznacza to, że przy pierwszym „nie chce mi się” trzeba rezygnować. Zajęcia rozwijające umiejętności systematyczności i odpowiedzialności również mają znaczenie. Warto jednak odróżnić chwilową niechęć od sytuacji, w której dodatkowe zajęcia od wielu tygodni są źródłem napięcia.

To rodzic powinien spojrzeć na cały plan i ocenić, czy poza dodatkowymi aktywnościami dziecka pozostaje miejsce na sen, relacje, naukę i odpoczynek.

Dziecko nie musi mieć każdej aktywności, która przez chwilę je zainteresowała.

Nuda też jest potrzebna!

„Mamo, nudzi mi się”.

To zdanie potrafi uruchomić rodzica natychmiast. Podpowiadamy zabawę, proponujemy wyjście, wyciągamy grę albo podsuwamy ekran. A może czasami warto odpowiedzieć: „Ciekawe, co wymyślisz”.

Nuda jest momentem, w którym znika gotowy bodziec. Dziecko musi zastanowić się, co właściwie chce zrobić. Początkowo może marudzić i próbować przerzucić to zadanie na dorosłego. Jeśli jednak nie dostanie natychmiastowej odpowiedzi, zaczyna szukać własnej.

Dając dziecku czas, tworzymy przestrzeń na zajęcia rozwijające umiejętności samodzielności, planowania, organizacyjne i odpowiedzialności. Swobodna zabawa staje się natomiast najbardziej naturalną formą zajęć rozwijających umiejętności zabawy, kreatywne myślenie i wyobraźnię. Dzieci potrzebują mieć czas również po to, żeby nauczyć się spędzać czas bez gotowego programu.

To ważna umiejętność na przyszłość.

Czy dziecko musi mieć czas na odpoczynek?

Tak. I nie dopiero wtedy, kiedy skończy wszystkie prace domowe, odrobi lekcje i wróci z treningu.

Jeśli każda chwila wolnego czasu pojawia się dopiero po wykonaniu obowiązków, dziecko może stopniowo uczyć się, że odpoczynek jest czymś, na co trzeba sobie zasłużyć. Znamy to z dorosłego życia. Wolna sobota, siadamy na kanapie i po chwili pojawia się myśl: „powinienem zrobić coś pożytecznego”. Odpoczywamy, ale jednocześnie czujemy z tego powodu wyrzuty sumienia.

Oczywiście byłoby uproszczeniem twierdzić, że dodatkowe zajęcia prowadzą później do takich trudności. Możemy jednak od najmłodszych lat pokazywać dzieciom, że regeneracja jest normalną częścią życia.

Zajęcia rozwijające umiejętności relaksacji czy zajęcia rozwijające umiejętności odpoczynku mogą być pomocne. Najważniejsza lekcja odbywa się jednak na co dzień. Dziecko potrzebuje doświadczenia, że można zauważyć własne zmęczenie i odpowiednio na nie zareagować.

Czasem najlepszą odpowiedzią będzie właśnie nic.

Jak dobrze zorganizować zajęcia dodatkowe dla dzieci?

Dobry plan nie musi być planem wypełnionym.

Poniedziałkowe zajęcia rozwijające umiejętności sportowe są świetne. Wtorkowe zajęcia rozwijające umiejętności językowe mają sens. Środowe zajęcia rozwijające talenty sprawiają dziecku radość. W nowoczesnej świetlicy czekają kolejne zajęcia kreatywne. Każda z tych rzeczy osobno może być wartościowa.

Dopiero z perspektywy całego tygodnia widać, że zabrakło dnia bez żadnego „muszę”.

Dlatego zanim zaproponujemy dzieciom zajęcia dodatkowe, warto spojrzeć na szkołę, prace domowe, naukę, dojazdy, sen, relacje i ilość wolnego czasu.

W zajęciach pozaszkolnych dzieci mogą rozwijać zainteresowania i zdobywać nowe kompetencje. Zajęcia rozwijające pasje, zajęcia rozwijające umiejętności artystyczne, zajęcia rozwijające koncentrację czy zajęcia rozwijające kompetencje społeczne mogą być bardzo wartościowe, ale nie oznacza to, że dziecko potrzebuje dodatkowych zajęć każdego dnia.

Zorganizować czas dziecka nie oznacza zaplanować każdą jego minutę.

Jak zorganizować czas dla dziecka i co właściwie dziecko zapamięta?

Prawdopodobnie dziecko nie zapamięta wszystkich zajęć. Nie każdy trening, warsztat i dodatkowy kurs zostanie z nim na lata.

Może za to zapamiętać popołudnia, kiedy nic nie było zaplanowane: budowanie namiotu w salonie, grę z dzieciakami z podwórka, robienie naleśników z tatą, rozmowę z mamą albo godzinę spędzoną nad konstrukcją, której nikt nie kazał mu budować.

Może zapamiętać też dorosłego, który zauważył jego zmęczenie i zamiast powiedzieć: „zbieraj się, zaraz się spóźnimy”, zastanowił się, czy dzisiaj naprawdę trzeba gdzieś jechać.

SMART PARENTING nie musi oznaczać maksymalnego wykorzystania każdej godziny. Dzieci są ważne nie tylko wtedy, kiedy się uczą, trenują i zdobywają kolejne umiejętności. Są ważne również wtedy, kiedy niczego nie osiągają.

Dlatego zanim zaczniemy zastanawiać się, jakie kolejne zajęcia dodatkowe wybrać, warto spojrzeć na puste miejsce w kalendarzu trochę inaczej: nie jak na lukę, którą trzeba wypełnić, a jak na przestrzeń, w której dziecko może odpocząć, ponudzić się, wymyślić coś własnego i po prostu pobyć dzieckiem.

Potrzebujesz wsparcia? Dołącz do Wetalk już dziś i zacznij dbać o swoje zdrowie emocjonalne!

Nic nie szkodzi!

Konsultacja psychologiczna już od 109 PLN

Podobne wpisy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *